Wanneer is een nieuwe knie nodig bij artrose? Dit is nog wel eens iets wat mensen met knie artrose zich afvragen. Je komt in aanmerking voor een knieprothese (nieuwe knie) als je ernstige pijnklachten hebt en andere behandelingen zoals voldoende beweging, oefeningen doen, afvallen indien je te zwaar bent en pijnstilling niet helpen.
Wat is artrose (heup of knie)?
Artrose van de heup of knie is een veelvoorkomende aandoening waarbij het kraakbeen in het gewricht geleidelijk dunner en minder veerkrachtig wordt. Dit kan leiden tot pijn, stijfheid en beperkingen in het dagelijks functioneren. Wanneer klachten ernstig worden, kan een gewrichtsvervangende operatie – zoals een heup- of knieprothese – in beeld komen. Toch is een operatie niet altijd de eerste of beste stap.
Volgens de richtlijn van het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF) voor heup- en knieartrose vormt oefentherapie (lees: krachtoefeningen) een essentieel onderdeel van de behandeling. Voordat een operatie wordt overwogen, wordt geadviseerd om eerst in te zetten op conservatieve zorg. Dit omvat onder andere gerichte krachttraining, voldoende beweging en afvallen als je te zwaar bent.
Krachttraining bij knieartrose en heupartrose
Bij artrose speelt niet alleen het kraakbeen een rol, maar ook de spieren rondom het gewricht. Verzwakte spieren zorgen voor minder stabiliteit en een hogere belasting van het gewricht, wat pijn en functieverlies kan verergeren. Door middel van krachttraining versterk je deze spieren, waardoor ze het gewricht beter ondersteunen en schokken beter opvangen.
Sterkere bovenbeenspieren bij knieartrose en sterkere bil- en heupspieren bij heupartrose kunnen leiden tot minder pijn en een betere beweeglijkheid. Pijnvermindering door krachttraining bij artrose is uitgebreid onderzocht. Hierdoor verbetert het dagelijks functioneren, bijvoorbeeld bij lopen, traplopen of opstaan uit een stoel. Krachttraining bij artrose moet je een kans geven!
Nadelen van een nieuwe knie
Waar vroeger vooral mensen rond de zeventig in aanmerking kwamen voor een prothese, wordt die ingreep tegenwoordig op jongere leeftijd uitgevoerd—soms al rond de vijftig. Dat heeft echter ook nadelen. Een kunstgewricht dat op jongere leeftijd geplaatst wordt, moet langer meegaan en wordt vaak intensiever belast. Hierdoor neemt de kans op slijtage toe, en dus ook de kans dat een tweede operatie nodig is. Bovendien is bekend dat zo’n herhaaloperatie vaak minder succesvol verloopt.
- Men loopt het risico op een beenlengteverschil door de operatie. Dit kan invloed hebben op je houding en beweegpatroon, dit kan tot uiting komen in klachten elders in het lichaam.
- Een nieuwe knie wordt in de praktijk vaak als minder succesvol ervaren dan een nieuwe heup. Dat betekent niet dat een knieprothese niet helpt—veel mensen hebben er zeker baat bij—maar de tevredenheid ligt gemiddeld wat lager. Bij een nieuwe heup zijn mensen meer tevreden over het algemeen.
- Een kunstknie buigt over het algemeen minder ver dan een normale knie. Hurken of knielen kan niet met een kunstknie.
Hoewel een knieprothese over het algemeen een veilige ingreep is en de kans op problemen klein is, kunnen er in sommige gevallen complicaties optreden. Denk bijvoorbeeld aan:
- trombose of een longembolie, waarvoor vaak tijdelijk bloedverdunners worden gegeven.
- Ook kunnen er bloedingen ontstaan, soms met druk op zenuwen, wat kan leiden tot tijdelijke klachten zoals minder gevoel of kracht in het been.
- Daarnaast bestaat er een risico op infectie, wondproblemen of schade aan bloedvaten.
- In sommige gevallen functioneert de knieschijf na de operatie niet optimaal, wat pijn of bewegingsbeperking kan geven.
- Ook kunnen zenuwen tijdelijk geïrriteerd raken, vooral als er tijdens de operatie een grote standsafwijking (zoals een O- of X-been) wordt gecorrigeerd.
- Op de langere termijn kan een prothese losraken of slijten, waardoor een nieuwe operatie nodig kan zijn.
Nadelen van een nieuwe heup
Hoewel complicaties niet vaak voorkomen, kunnen ze tijdens of na de operatie toch optreden. Het kan bijvoorbeeld gaan om problemen met de
- Wondgenezing, zoals lekkage of een infectie.
- Bloedingen ontstaan of schade aan bloedvaten.
- In sommige gevallen komt er druk op zenuwen te staan, wat kan leiden tot tijdelijke klachten zoals verminderd gevoel of kracht in het been.
- Soms raken zenuwen geïrriteerd of overrekt, wat bijvoorbeeld een doof gevoel of moeite met het optillen van de voet kan geven.
- Daarnaast bestaat er een risico op trombose of een longembolie.
- Ook kan het voorkomen dat onderdelen van de prothese niet goed op hun plek blijven zitten of verschuiven.
- In zeldzame gevallen kan er zelfs een botbreuk ontstaan of kan de heup uit de kom schieten.
- Verder kunnen er verkalkingen optreden rond het gewricht, wat zorgt voor stijfheid.
- Op de langere termijn kan een prothese losraken, waardoor een nieuwe operatie nodig kan zijn.
Voordelen van een nieuwe heup of nieuwe knie
Tuurlijk zijn er voordelen! Een heel groot aantal mensen zijn gewoon tevreden. Net heb ik een hele waslijst aan nadelen gegeven. Maar de voordelen spreken voor zich:
- Nieuwe heup: De resultaten van een totale heup prothese zijn zeer goed, meer dan 95 procent is tevreden.
- Nieuwe knie: Meer dan 80% van de patiënten zijn tevreden met een nieuwe knie (totale knie prothese).
Totale knieprothese (een nieuwe knie) is een van de meest succesvolle en effectieve operaties om pijn te verminderen en de functie te herstellen bij patiënten met ernstige knieartrose. Hetzelfde geldt voor een totale heupprothese bij ernstige heupartrose. De voordelen zijn:
- Minder pijn.
- Minder stijfheid.
- Minder beperking bij het opstaan uit een stoel.
- Minder beperking in douchen, aankleden.
- Minder beperking in alledaagse activiteiten.
Kan je een nieuwe knie of heupprothese voorkomen?
Krachttraining kan een operatie niet in alle gevallen voorkomen. Artrose is een chronische aandoening en bij sommige mensen is een prothese uiteindelijk noodzakelijk. Toch blijkt uit onderzoek en de KNGF-richtlijn dat oefentherapie pijn kan verminderen en het functioneren kan verbeteren. Wanneer klachten afnemen, ervaren veel mensen minder noodzaak tot een operatie. In sommige gevallen kan een operatie daardoor worden uitgesteld of zelfs vermeden.
Belangrijk is dat de training goed wordt opgebouwd: afgestemd op de belastbaarheid van de persoon, met een geleidelijke toename van intensiteit en regelmatige uitvoering (bijvoorbeeld twee tot drie keer per week). Lichte pijn tijdens het oefenen is doorgaans niet schadelijk, zolang de belasting verantwoord blijft.
Artrose en een nieuwe knie of nieuwe heup: probeer eerst krachttraining
Krachttraining is een bewezen effectieve en veilige behandeling bij heup- en knieartrose. Door het versterken van de spieren rondom het gewricht kunnen pijnklachten verminderen en dagelijkse activiteiten verbeteren. Volgens de KNGF-richtlijn verdient oefentherapie daarom altijd een serieuze kans voordat een gewrichtsvervangende operatie (knieprothese/heupprothese) wordt overwogen.
Voor veel mensen betekent dit dat zij met gerichte training langer actief kunnen blijven en mogelijk een operatie kunnen uitstellen – of zelfs voorkomen.
Ik ben ervan overtuigd dat indien je op het juiste niveau oefeningen doet, dat je verbaasd zal zijn over hoeveel pijn je kan reduceren.