Wat is artrose? Is wat mensen met artrose zich vaak afvragen. Ik verklap alvast het volgende.. Spierversterkende oefeningen bij knie- en heupartrose helpen om pijn te verminderen en dagelijkse activiteiten makkelijker te maken. Dit is veelvuldig aangetoond in onderzoek.
Wat is artrose?
Artrose is een veelvoorkomende aandoening van de gewrichten, vooral in de heup en knie. Het ontstaat doordat het kraakbeen, dat normaal zorgt voor soepele beweging tussen botten, geleidelijk dunner en minder sterk wordt. Hierdoor kunnen klachten ontstaan zoals pijn, stijfheid en moeite met bewegen. Naast het kraakbeen veranderen vaak ook andere onderdelen van het gewricht, zoals het bot en de gewrichtsranden, waar soms extra botvorming optreedt. Ook kan het gewricht af en toe geïrriteerd raken, wat leidt tot zwelling of een lichte ontstekingsreactie.
De kans op artrose neemt toe met de leeftijd, maar ook factoren zoals overgewicht en leefstijl spelen een belangrijke rol. Extra lichaamsgewicht zorgt bijvoorbeeld voor meer druk op de gewrichten, waardoor klachten kunnen ontstaan of verergeren. In Nederland hebben veel mensen hiermee te maken en door vergrijzing en leefstijl neemt dit aantal verder toe, wat ook invloed heeft op de zorg.
Het ontstaan van artrose is meestal het gevolg van meerdere factoren. Aan de ene kant zijn er algemene invloeden zoals leeftijd, geslacht en erfelijke aanleg. Aan de andere kant spelen lokale factoren mee, zoals eerdere blessures, zware belasting door werk of sport, spierzwakte of instabiliteit van het gewricht. Deze combinatie bepaalt hoe gevoelig een gewricht is voor slijtage.
Binnen het gewricht zelf raakt het evenwicht tussen opbouw en afbraak van kraakbeen verstoord. Hierdoor neemt de kwaliteit van het kraakbeen af. Tegelijkertijd veranderen ook andere structuren, zoals het bot onder het kraakbeen, banden en spieren rondom het gewricht. Dit kan leiden tot kleine beschadigingen, botveranderingen en soms ontstekingsreacties. Opvallend is dat deze veranderingen niet altijd precies overeenkomen met de mate van klachten die iemand ervaart.
Het ziektebeeld: waar merk je het aan?
Bij heup- en knieartrose is pijn meestal de belangrijkste klacht. In het begin merk je deze pijn vooral wanneer je in beweging komt (bijvoorbeeld na zitten) of als je je gewricht langer belast, zoals bij wandelen of staan. Vaak worden de klachten gedurende de dag erger. In een later stadium kan de pijn ook in rust aanwezig zijn en zelfs ’s nachts optreden. Veel mensen ervaren daarnaast startstijfheid: het gewricht voelt stijf aan bij het begin van bewegen, maar dit trekt meestal na een paar minuten weg.
Naast pijn en stijfheid kunnen er ook andere klachten ontstaan. Het gewricht kan wat dik of gezwollen aanvoelen en soms hoor of voel je een krakend geluid bij bewegen. Ook kan de bewegingsvrijheid afnemen, waardoor het moeilijker wordt om bijvoorbeeld te buigen, strekken of draaien. In sommige gevallen verandert de stand van het gewricht (zoals een O- of X-been), wat kan zorgen voor een gevoel van instabiliteit.
Door deze klachten kunnen dagelijkse activiteiten zoals lopen, traplopen, opstaan of sokken aantrekken lastiger worden. Dit kan uiteindelijk ook invloed hebben op werk, sport en sociale activiteiten. Opvallend is dat de ernst van de klachten niet altijd gelijk loopt met wat er op een röntgenfoto te zien is. Artrose verloopt vaak geleidelijk, met periodes waarin de klachten stabiel blijven en periodes waarin ze juist toenemen.
Wat zijn de factoren zie verergering van de klachten voorspellen?
Het verloop van heup- en knieartrose verschilt sterk per persoon en wordt beïnvloed door meerdere factoren. Mensen met veel pijn, minder spierkracht (vooral in het bovenbeen) en duidelijke afwijkingen op een röntgenfoto hebben vaak een grotere kans dat de klachten sneller verergeren. Ook speelt mee hoeveel last iemand heeft in het dagelijks leven: hoe meer beperkingen bij bijvoorbeeld lopen, traplopen of opstaan, hoe ongunstiger het beloop vaak is.
Daarnaast zijn er persoonlijke factoren die invloed hebben, zoals leeftijd, geslacht, aanleg en lichaamsgewicht. Zo kan overgewicht de klachten, vooral bij knieartrose, verder verergeren. Ook de algemene gezondheid speelt een rol. Veel mensen met artrose hebben namelijk ook andere aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, diabetes of rugklachten. Dit kan het herstel en de behandelopties bemoeilijken. Tot slot hebben ook mentale factoren, zoals stress, angst of hoe iemand met klachten omgaat, invloed op het verloop. Kortom: artrose is niet alleen een probleem van het gewricht zelf, maar wordt beïnvloed door het hele lichaam en de leefstijl van een persoon.
Wat kun je aan artrose doen?
In de eerste fase van heup- en knieartrose ligt de nadruk op een conservatieve aanpak, oftewel behandelen zonder operatie. Hierbij is goede voorlichting en begeleiding erg belangrijk. Mensen krijgen uitleg over: Wat is artrose? Wat ze zelf kunnen doen om hun klachten te verminderen. Zo is het belangrijk om te weten dat artrose niet alleen het kraakbeen betreft, maar het hele gewricht, en dat de ernst van klachten niet altijd overeenkomt met wat je op een röntgenfoto ziet. Ook verloopt artrose bij iedereen anders, met periodes van meer en minder klachten.
Een belangrijk onderdeel van de behandeling is zelfmanagement. Dit omvat regelmatig bewegen en het doen van gerichte oefeningen helpen om spieren sterker te maken. De relatie tussen inactiviteit en artrose gerelateerde pijn is namelijk in onderzoek vastgesteld. Verder is het belangrijk de conditie te verbeteren. Zelfs een paar oefeningen per dag kunnen al verschil maken in jou pijnklachten. Daarnaast is het belangrijk om langdurig zitten te beperken, omdat dit klachten kan verergeren. Bij overgewicht wordt afvallen aangeraden om de druk op de gewrichten te verminderen.
Verder zijn er verschillende niet-operatieve behandelingen mogelijk, zoals fysiotherapie, leefstijlaanpassingen en eventueel pijnmedicatie. Veel mensen ervaren hiermee al duidelijke verbetering, waardoor een operatie vaak niet nodig is. Pas als deze aanpak onvoldoende effect heeft en de klachten blijven toenemen, kan een gewrichtsvervangende operatie in beeld komen.
Wat is artrose? Misverstanden
Er bestaan nog veel misverstanden over artrose. Uitspraken zoals “bewegen niet belasten”, “het is slijtage, dus er is niets aan te doen” of “bot op bot kan toch niet herstellen” kloppen niet helemaal en zijn inmiddels achterhaald. Juist het tegenovergestelde is waar: het gericht en gedoseerd belasten van het gewricht is essentieel om (pijn)klachten te verminderen. Door op de juiste manier te trainen, bijvoorbeeld met krachttraining, wordt het gewricht stap voor stap sterker en beter belastbaar. Krachttraining is bewezen effectief te zijn in het verminderen van pijn en stijfheid bij artrose.
Daarnaast wordt pijn bij artrose vaak alleen gekoppeld aan wat er op een röntgenfoto te zien is, zoals slijtage of weinig kraakbeen. Maar pijn is veel complexer dan dat. Onderzoek laat zien dat mensen met weinig kraakbeen soms juist weinig pijn hebben, terwijl anderen met minder zichtbare schade wel veel klachten ervaren. Ook blijkt dat krachttraining de pijn kan verminderen, zelfs zonder dat er iets verandert aan het kraakbeen zelf. Dit laat zien dat factoren zoals spierkracht, stabiliteit en hoe het lichaam omgaat met belasting een grote rol spelen bij pijnklachten.
De eerste stap als je knie- of heupartrose hebt is om krachtoefeningen te gaan doen. Heb je daar hulp bij nodig, ik kan je helpen! Je kan me bereiken via het contactformulier.